Bibliotheek

Groene Moslim van de Maand: Saïda Salomea Franken

“Ik ben niet heilig en zal niet heilig sterven. Net zoals een tuin moeten we elke keer het onkruid in onszelf weer wieden. Net zoals tuinieren, is ook het werken aan onszelf een heel mooi proces, zeker wanneer we daar de vruchten van kunnen plukken.” Voor Saïda zijn kunst, islam, en duurzaamheid in essentie innig met elkaar verweven en onderdeel van eenzelfde proces van zelfrealisatie. Ze probeert als kunstenaar en oprichtster van Salaam Art op een kunstzinnige en speelse wijze mensen van alle leeftijden weer in verbinding te brengen met henzelf, hun omgeving, en God. “Op het moment dat de mens zichzelf beter kent, hoeft hij ook minder kwaad te doen aan zijn omgeving. Uiteindelijk wil niemand kwaad doen, en komt het kwaad dat je anderen aandoet ook bij jezelf terug. De disharmonie die wij veroorzaken in de natuur, is in essentie het gevolg van de disharmonie in onszelf.”

Saïda Salomea Franken, gefotografeerd door Ebru Aydin voor de reeks hijabverhalen.

Wat betekent duurzaamheid voor u?

“Dit hele leven is een reis, een zoektocht naar balans. In die reis staat voor mij het verheffen van het bewustzijn centraal. Als mens krijgen we allemaal te maken met zaken die ons uit balans halen. We krijgen als kind naast onze ogen en haarkleur ook allerlei andere zaken mee, goed en kwaad, waaronder de vruchten, maar ook de trauma’s van onze voorouders. Het verwerken hiervan en het vinden van onze balans, is een reis voor het leven. Wanneer wij deze balans in onszelf niet herstellen, zullen wij ook niet duurzaam zijn in ons handelen. Duurzaamheid heeft dus in essentie ook te maken met het verheffen van onszelf, en het belichamen van een hoger bewustzijn. De mens is onvervuld geschapen, met een bodemloze honger naar meer. Wanneer we dit niet van onszelf herkennen en niet actief streven naar balans, leidt dit tot overexploitatie en heeft dit desastreuze gevolgen voor onze natuurlijke en sociale omgeving. Wanneer we het proces van bewustwording echter doorgaan, komen we dichter bij onszelf, en als zodanig ook dichter bij de natuur.”

Welke rol speelt kunst voor u in dit proces?

“Als kind al, wanneer ik iets ging tekenen of knutselen, of even kon dansen in de woonkamer, bracht mij dat in verbinding met mijzelf. Het knutselen deed ik eigenlijk altijd al met afvalmaterialen. Zo werkte ik op scholen bijvoorbeeld vaak met karton, wat bijzonder is aangezien mijn vader rondkartonnagemaker was. Als kunstenaar heb ik altijd gedacht: het is kunst om met rotzooi iets moois te maken. Wat is het nou voor kunst om iets moois te maken met iets dat al mooi is.

Ik heb kunst altijd gezien als datgene dat woorden voorbij gaat. Soms kan je met een beeld iets uitdrukken wat woorden niet kunnen omvatten. Er zijn vele verschillende vormen en uitingen van kunst, maar voor mij draait kunst in essentie om het transformeren van het bewustzijn, het verheffen van onszelf, en als zodanig is kunst onlosmakelijk verbonden met het streven naar duurzaamheid.”

In haar kunstlessen en voorstellingen op scholen werkte Saïda vaak met afvalmaterialen

Wat is de rol van de islam in het streven naar duurzaamheid?

“De islam is holistisch en draagt op alle gebieden bij aan dit streven. Bijvoorbeeld op spiritueel vlak, in het streven naar een hoger bewustzijn, maar ook in het opbouwen van discipline, zoals met het gebed, en het matigen, zoals met het vasten. De Qur’an is hierin de grootste inspiratiebron. De wijsheid die voortkomt uit bijvoorbeeld alleen al surah ar-Rahman op het gebied van duurzaamheid, van het beschermen en nastreven van de natuurlijke balans, bevat al de essentie van de oplossing voor onze problemen.”

Hoe ziet u de toekomst voor zich?  

“Ik denk, en hoop, dat we over 50 jaar als mensheid in afstemming zijn met de natuur. In de hele natuur zie je een soort rotatie, dit zie je in groenten, planeten, in onze lichamen, in de afwisseling van de seizoenen, in alles. Als je heel stil zit, kan je het zelfs voelen. Als je echt afgestemd bent met de natuurlijke balans, dan hoef je niet te overheersen. In de natuur is ook wedijver, streven naar meer, maar dit streven is onderdeel van de balans, en overschrijdt deze niet.

Als je het nieuws goed bijhoudt zou je kunnen denken: het gaat helemaal mis. Ik kan gewoon niet leven met dat idee. Ik zie jonge mensen om me heen die zich heel breed ontwikkelen. Als Allah het wil, gaan er door deze mensen oplossingen worden aangedragen waardoor er iets nieuws kan ontstaan, in afstemming met de natuurlijke balans. Hoe mooi zou het zijn als we als mensen weer in vertrouwen kunnen leven. In vertrouwen dat wat ons toekomt naar ons toekomt. Er is een prachtig oud verhaal van hoe het er vroeger aan toe ging op de markt. Als een koopman dan genoeg verkocht had, sloot hij zijn kraampje, zodat de anderen ook voldoende konden verkopen. Die tevredenheid en dat vertrouwen wens ik ons toe voor de toekomst.”